Mielnik

HISTORIA

Miejscowość o charakterze letniskowym, położona malowniczo na prawym brzegu Bugu. Dawniej miasto (od 1440 do 1934), jeden z najstarszych grodów na Podlasiu. Z racji swego położenia - przy ważnym szlaku handlowym - znany był już w XI w. na przestrzeni dziejów stanowił własność Litwy, Rusi i Mazowsza.

Położony jest na wysokim prawym brzegu Bugu, na bogatych złożach kredowych wykorzystywanych od XVI w. i dotąd intensywnie eksploatowanych. W okresie międzywojennym rozpoczęto, nad samym Bugiem, wydobywanie kredy metodą odkrywkową a powstałe wówczas zakłady (kopalnia i przetwórnia kredy) funkcjonują do dziś. Zabudowa miejscowości rozciągnięta jest wzdłuż rzeki, z dominującym w panoramie wysokim grodziskiem. We wsi liczne zachowane ślady przeszłości: zachowały się m.in. przykłady budownictwa drewnianego z pocz. XX w. a w centrum wsi - dawny układ urbanistyczny z dużym prostokątnym rynkiem (ośrodkiem rozplanowania lokacyjnego), obecnie zamienionym w zadrzewiony skwer.

Początki Mielnika związane są z osadnictwem ruskim w IX-XI w. na terenach między Bugiem a Nurcem. Gród strzegący przeprawy przez rzekę na szlaku nadbużańskim założony został zapewne w poł. XI w. przez księcia kijowskiego Jarosława Mądrego, który objął tę część Podlasia 1044-66 w zamian za pomoc udzieloną Kazimierzowi Odnowicielowi przy tłumieniu buntu wojewody mazowieckiego Miecława. W II poł. XI w. i w XII w. teren równoległego z ruskim osadnictwa mazowieckiego (w pobliżu, na drodze do Osłowa trzy kurhany i cmentarzysko mazowieckie w grobami w obstawie kamiennej). 1240 wzmiankowany w związku z polsko-ruskimi wyprawami na Jaćwingów, wówczas we władaniu księcia halickiego Daniela Romanowicza. 1260 w Letopisie Ipatiewskim wzmianka o pobycie jego brata księcia Wasylki Romanowicza oraz istnieniu cerkwi p.w. Bogarodzicy z cudowną ikoną Spasa. Ok. 1350 zdobyty przez księcia litewskiego Kiejstuta, 1366 i 1379 wymieniany wśród głównych grodów litewskich; 1378 splądrowany przez wojska krzyżackie pod dowództwem Teodoryka Elnera, komtura Bałgi. 1382 po śmierci Kiejstuta zajęty przez jego zięcia Janusza I ks. mazowieckiego, 1391 przekazany mu w lenno przez Władysława Jagiełłę; ok. 1408 przejęty przez w. księcia litewskiego Witolda; 1430-43 przejściowo w posiadaniu Bolesława IV ks. mazowieckiego, 1440 otrzymał z jego nadania prawo miejskie chełmińskie, 1444 zmienione na magdeburskie przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Od XV w. siedziba sądu ziemskiego i grodzkiego, 1520 stolica powiatu a w 1566 ziemi mielnickiej. W zamku wzniesionym w XV w. na terenie d. grodu w 1501 odbył się słynny zjazd panów polskich i litewskich (unia mielnicka) i wydany został przez Aleksandra Jagiellończyka tzw. przywilej mielnicki. Tu też w 1506 Zygmunt Stary oczekiwał poselstwa proszącego o przyjęcie tronu polskiego. 1551 wzmiankowane istnienie przeprawy mostowej w pobliżu zamku. W XVI w. port rzeczny i komora solna. Od 1616 ośrodek dóbr królewskich starostwa mielnickiego. 1655 miasto zostało spalone przez Szwedów i po tym upadku nie wróciło już do dawnej świetności. Po III rozbiorze w zaborze pruskim, 1807 w obwodzie białostockim wcielonym do Rosji. Prawa miejskie utracił w 1934.

PODLASKI PRZEŁOM BUGU

Mielnik polecamy wszystkim miłośnikom chwil toczących się leniwie na łonie nieskażonej przez ludzi przyrody. W rezerwacie roślinności kserotermicznej "Góra Uszeście" rośnie i wężymord stepowy, i ostrołódka kosmata, i aster gawędka, i pluskwica europejska. Mielnickie lasy, pełne zwierzyny i grzybów, zapraszają na grzybobranie, a Bug, na którego wysepkach znalazły schronienie zagrożone wyginięciem sieweczki i brodźce, przyciąga wędkarzy obietnicą wspaniałych połowów. Co roku w czerwcu rozgrywane są tu Ogólnopolskie Zawody Wędkarskie o Puchar Przewodniczącego    NSZZ "Solidarność".           

Z okresu świetności Mielnika, dawniej dużego i ważnego miasta, ośrodka eksploatacji kredy (od XVI w.), pozostało niewiele pamiątek. Na Górze Zamkowej są malownicze ruiny dawnego zamku i kaplicy św. Aleksandra Newskiego, w pobliżu cerkwie Pokrowy Matki Bożej i Narodzenia Bogarodzicy         oraz    XIX-wieczna synagoga.      

Współistnienie różnych religii i kultur w Mielniku zaowocowało Muzycznymi Dialogami nad Bugiem, imprezą, która odbywa się co roku w sierpniu. Swój folklor prezentują wówczas zespoły mniejszości białoruskiej, ukraińskiej, rosyjskiej, litewskiej, romskiej i greckiej.

ODKRYWKOWA KOPALNIA KREDY  - TARAS WIDOKOWY 
Odkrywkowa kopalnia kredy jest jedyną tego typu kopalnią czynną obecnie w Polsce. Początki eksploatacji kredy w Mielniku datuje się na wiek XVI. Wydobywano ją początkowo do celów budowlanych metodą tzw. "biedaszybów". Aż do roku 1952 było to wydobycie ręczne wykorzystywane wyłącznie dla potrzeb okolicznych mieszkańców. Od połowy XX wieku rozpoczęto eksploatację na skalę przemysłową. Wybudowano również nowoczesny zakład przetwórczy. Dziś roczne wydobycie kredy wynosi około 80 tys. ton.Cały teren kopalni jest najlepiej widoczny od strony ulicy Duboisa (Taras Widokowy).

PROM
Piękne położenie Mielnika wśród wzgórz na Bugiem, doskonały mikroklimat i otoczenie lasów sprawiły, że jest to popularna miejscowość letniskowo-uzdrowiskowa. Pomiędzy Mielnikiem a położonym na drugim brzegu Zabużem kursuje sezonowy prom linowy.

MUZEUM
Muzeum powstało w 2011 roku, a jego siedzibą jest budynek dawnego kina "Górnik". W swych zbiorach posiada ponad 60 prac Henryka Musiałowicza, liczne pamiątki związane z historią Mielnika i okolicy a także kolekcję rekwizytów i kostiumów filmowych, używanych podczas realizacji filmu pt. "Ogniem i mieczem", przekazanych przez studio filmowe ZODIAK – Jerzy Hoffman Film Production
06 Styczeń 2017
Relaks Perła Serpelic